Architektura zaangażowania. Jak projektować motywację w akcjach edukacyjnych?

Przykładem odpowiednio zaprojektowanej architektury zaangażowania są ogólnopolskie konkursy od 12 lat realizowane przez ASEKOL PL. Skierowany do szkół „Elektrośmieci oddajesz – nagrody dostajesz!” oraz „Czyste Sołectwo”, które pokazują, jak połączyć wiedzę z emocjami, a ekologię z nowoczesnym systemem motywacyjnym. Łączy je wspólny cel: dbanie o ekologię dzięki zbiórkom elektroodpadów oraz elastyczne nagrody pieniężne Pluxee Nagroda.

ASEKOL PL to organizacja odzysku, obsługująca przedsiębiorców w zakresie kompleksowej realizacji obowiązków środowiskowych: ZSEE, baterii, akumulatorów, opakowań, olejów i opon. Łączy obsługę prawną i operacyjną z doradztwem środowiskowym i audytami. Misją firmy jest coś więcej niż zapewnienie zgodności z przepisami. To edukacja i aktywizacja Polaków, jak postępować z elektroodpadami.

Jedna nagroda, różni odbiorcy – wspólna misja

Rynek ZSEE (zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego) rośnie lawinowo – w Polsce generujemy już ponad 14-15 kg elektroodpadów na mieszkańca rocznie. 1 Jednocześnie świadomość ekologiczna, choć jest wyższa, nadal wymaga wzmocnienia poprzez edukację i konkretne bodźce do aktywności. Co wyróżnia konkursy ASEKOL PL?

1 GUS „Odpady w Polsce 2023”, GIOŚ 2024, Eurostat WEEE Statistics 2024

• Ogólnopolski program dla szkół „Elektrośmieci oddajesz – nagrody dostajesz!” dedykowany jest wszystkim typom placówek oświatowych i wychowawczych: od przedszkoli, poprzez szkoły podstawowe i średnie, po uczelnie, domy dziecka, świetlice, biblioteki, kluby sportowe, internaty czy warsztaty terapii zajęciowej. Uczestnicy zbierają elektroodpady przez cały rok szkolny – projekt trwa od września do czerwca, a w zamian za każdy kilogram, otrzymują nagrody pieniężne.

Przelicznik nagradzania jest prosty: 400 zł nagrody pieniężnej w postaci karty przedpłaconej Pluxee Nagroda za każdą tonę zebranych elektrośmieci oraz nagrody główne na poziomie ogólnopolskim i wojewódzkim – również w formie kart Pluxee. Pozyskane środki służą najpilniejszym potrzebom placówek.

• Najważniejsze w tym konkursie jest włączenie edukacji w ekologiczne działanie. Dzieci i młodzież nie tylko słyszą o recyklingu, ale przede wszystkim uczą się go w praktyce. Elementem akcji są lekcje tematyczne, warsztaty ekologiczne, gry i zabawy w temacie recyklingu, które pokazują w jaki sposób stare, zużyte sprzęty mogą zyskać nowe życie. 

Efekty konkursu z nagrodami Pluxee

💡 W edycji 2024/2025 wzięło udział 512 placówek (+30% rok do roku), które zebrały 343 tony elektroodpadów (+45% względem 2023 r.). Łączna wartość przekazanych nagród przekazanych na kartach Pluxee sięgnęła prawie 250 000 zł.

• Program “Czyste Sołectwo” jest skierowany do lokalnych liderów: sołtysów, Kół Gospodyń Wiejskich, a także władz gmin i miast, które wspierają zbiórki na swoim terenie.
  
  Każde sołectwo może zorganizować własną zbiórkę elektroodpadów: ustalić terminy, wyznaczyć miejsca, zachęcić mieszkańców i dopilnować, by zebrane sprzęty trafiły do  recyklingu. Zbierane są wszystkie rodzaje sprzętów: od dużego AGD (lodówki, pralki, piekarniki), przez mały sprzęt (odkurzacze, miksery, czajniki), po RTV, komputery, drukarki, zabawki elektryczne, elektronarzędzia czy kable. 

Proste i realne zasady nagradzania: 400 zł nagrody pieniężnej na karcie przedpłaconej Pluxee Nagroda za każdą tonę zebranych elektrośmieci oraz nagrody główne i dodatkowe – również w formie kart Pluxee.  Zdobyte nagrody są przeznaczane na dowolne wydatki społeczności.

• Dzięki takim zbiórkom udaje się oczyścić lokalne przestrzenie z niebezpiecznych odpadów, które często przez lata zalegały w garażach, piwnicach czy przy posesjach. Program nie tylko wspiera ochronę środowiska, ale też integruje mieszkańców.

Efekty konkursu z nagrodami Pluxee

💡 W 2024 roku w konkursie zarejestrowały się 793 sołectwa (wzrost o 164% r/r), które łącznie zebrały 1 162 tony elektrośmieci (+190% względem 2023 r.) i otrzymały nagrody Pluxee o wartości prawie 500 000 zł.

– Od samego początku oczywiste było, że zaangażowanie uczestników naszych konkursów będziemy nagradzać. W pierwszych edycjach naszych programów do wygrania były nagrody rzeczowe. Szybko okazało się jednak, że uczestnicy – szczególnie szkoły i gminy – mają bardzo różne potrzeby. Jedni chcieli sfinansować pomoce dydaktyczne lub transport inni organizację wydarzeń czy doposażenie placówek. Pamiętajmy o tym, że nasze działania mają zakres ogólnopolski, więc chodzi o tysiące podmiotów, które mają inne oczekiwania. Nawet najszerszy katalog nagród rzeczowych nie będzie w stanie zaspokoić potrzeb każdej szkoły. Wniosek był prosty: tylko elastyczna nagroda pieniężna pozwoli uczestnikom wykorzystać środki zgodnie z lokalnymi potrzebami. Dlatego wprowadziliśmy karty przedpłacone Pluxee Nagrody, które można wykorzystać na dowolny cel, zarówno w szkołach, jak i w sołectwach. To rozwiązanie, które wspiera nasze działania i sukcesywnie zwiększa zainteresowanie programami. Nagrody pieniężne podkreślamy jako atut naszych konkursów, szczególnie w porównaniu z projektami konkurencji. – mówi Karolina Wrońska, Dyrektor Marketingu ASEKOL PL

Równolegle do działań edukacyjnych ASEKOL PL prowadzi inne zbiórki ułatwiające mieszkańcom prawidłowe pozbywanie się elektroodpadów. Dzięki blisko 400 czerwonym kontenerom (zlokalizowanym na Górnym Śląsku, aglomeracji warszawskiej i Opolu) oraz bezpłatnym odbiorom wielkogabarytowego sprzętu AGD/RTV bezpośrednio z domów, wszystkie elektroodpady trafiają do profesjonalnego zakładu przetwarzania i zostają poddane procesom recyklingu.

Dlaczego nagroda pieniężna? Fundament skutecznej akcji

Z roku na rok liczba zgłoszeń placówek oraz sołectw, a także ilości zebranego sprzętu rośnie. Nowe placówki i kolejne sołectwa cały czas przystępują do programów. Uczestnicy chętniej angażują się, gdy widzą realne efekty swojego wysiłku. Odpowiedni mechanizm i system nagradzania sprawiają, że edukacja przestaje być nudna, a staje się doświadczeniem, które daje satysfakcję i poczucie wpływu.

Dlaczego nagroda w formie kart przedpłaconych i eVoucherów, potęguje efekt konkursów? Bo jest elastyczna, pozwala na swobodę wydania, a także wypłatę środków z bankomatów. Odpowiada na różne potrzeby i priorytety, nawet jeśli nie znamy dobrze naszych odbiorców. To pomocne szczególnie przy tak dużej skali działań. Pluxee Nagrody nie narzucają scenariusza. Dają wolność wyboru, a wraz z nią poczucie sprawczości.

Architektura zaangażowania opiera się na kilku prostych założeniach: jasnym mechanizmie, zaangażowaniu i realnej korzyści po stronie uczestnika oraz marki. To, czy mówimy o dzieciach, dorosłych czy całych społecznościach, ma znaczenie drugorzędne. Najważniejsze jest to, aby odbiorca zrozumiał co ma zrobić, dlaczego warto i co realnie dzięki temu zyska.